Gừng

Con người trồng gừng lâu tới mức không còn ai tìm thấy dạng hoang dã của nó ngoài tự nhiên; mọi bụi gừng hôm nay đều là hậu duệ của những gốc do người nhân giống. Zingiber officinale là cây thân thảo họ Zingiberaceae, gốc gác được cho là ở vùng nhiệt đới châu Á, phần dùng làm hương là thân rễ. Ấn Độ, Trung Quốc, Nigeria và Indonesia là những nguồn cung lớn nhất, mỗi nơi cho một sắc mùi hơi khác nhau.

Gừng đi theo các tuyến buôn gia vị từ rất sớm. Thương nhân Ấn Độ và Ả Rập đưa nó tới Địa Trung Hải, người La Mã dùng cả trong bếp lẫn trong thuốc, còn ở châu Âu trung cổ, gừng là gia vị đắt tiền, dấu hiệu của một bàn ăn khá giả. Y học Ayurveda và Đông y đều gọi gừng là vị làm ấm, dùng cho tiêu hoá và cảm lạnh. Người Tây Ban Nha mang cây sang vùng Caribe, nơi gừng bén rễ và thành mặt hàng xuất khẩu quan trọng.

Trong xưởng hương, gừng có hai gương mặt. Tinh dầu chưng cất hơi nước từ thân rễ khô cho nét ấm, khô, ngả gỗ và nhựa. Bản làm bằng CO2 giữ phần đầu mũi tươi hơn, gần củ gừng vừa cắt: sáng, mọng, hơi vỏ chanh. Zingiberene cùng nhóm sesquiterpene dựng bộ khung mùi, còn gingerol, thủ phạm gây cay, là hợp chất không bay hơi nên hầu như không theo hơi nước sang tinh dầu. Vì thế gừng trong chai không hề làm cay mũi.

Nước hoa cổ điển vốn dùng gia vị dè dặt, gừng chỉ là một nét nhỏ trong các bản cologne và fougère. Phải tới cuối thế kỷ 20, khi thị hiếu chuyển sang những bài hương sạch và có nhịp, gừng mới bước lên tuyến đầu như một cách làm citrus có xương sống. L'Homme của Yves Saint Laurent đặt gừng ngay tuyến mở bài, cạnh cam chanh. Từ đó gừng thành mã hiệu của làn hương nam tính tươi, rồi được nhiều nhà niche kéo tiếp về hướng khoáng và biển.