Nhục đậu khấu

Cây Myristica fragrans cho hai loại gia vị từ cùng một quả: hạt bên trong gọi là nhục đậu khấu, còn lớp áo đỏ bao quanh hạt là mace. Đây là loài bản địa của quần đảo Banda thuộc Maluku, Indonesia, và trong nhiều thế kỷ đó là nơi duy nhất trên thế giới có cây này mọc tự nhiên. Sự độc quyền địa lý ấy đủ để định hình cả một chương lịch sử hàng hải.

Người Bồ Đào Nha tới trước, rồi Công ty Đông Ấn Hà Lan giành quyền kiểm soát quần đảo trong thế kỷ 17 và giữ nó bằng bạo lực. Hiệp ước Breda năm 1667 ghi lại một cuộc đổi chác kỳ lạ: Hà Lan giữ đảo Run trồng nhục đậu khấu, đổi lại người Anh giữ Manhattan. Thế độc quyền chỉ vỡ khi cây giống được đưa lậu ra khỏi Maluku trong thế kỷ 18 và bén rễ ở nơi khác. Ngày nay Indonesia, Ấn Độ, Sri Lanka và Grenada đều trồng; riêng Grenada in hình hạt nhục đậu khấu lên quốc kỳ.

Tinh dầu được chưng cất hơi nước từ hạt xay, cho hỗn hợp giàu sabinene, pinene và myristicin. Chính myristicin khiến nhục đậu khấu mang tiếng nguy hiểm ở liều lớn. Trong y học trung cổ châu Âu, hạt này vừa được kê như thuốc vừa được tin là có thể phòng bệnh, người ta đeo bên người qua những đợt dịch. Còn trong bếp, nó là gia vị của món hầm, bánh mùa đông và các loại sữa nóng.

Nước hoa hiện đại thừa hưởng nhục đậu khấu từ truyền thống dược liệu ấy. Nó có mặt trong nhiều bản chypre và fougère cổ điển như một cách gài hơi ấm vào giữa bài hương, rồi được dùng dày hơn khi dòng spicy oriental nở rộ. Hôm nay, nhục đậu khấu thường xuất hiện trong những chai nam ấm và trong các bài phương Đông có oud, nơi nó đóng vai người trung gian giữa gia vị nóng và phần gỗ nhựa.