Lê

Chi Pyrus có mặt ở cả châu Âu lẫn Đông Á từ thời cổ đại, hai nhánh phát triển gần như song song. Người Trung Hoa trồng lê từ rất sớm, tạo ra dòng lê nashi vỏ nâu, giòn, nhiều nước, ăn tươi là chính. Người La Mã thì ghép cành, chọn giống và để lại những ghi chép sớm về hàng chục loại lê, phần lớn dùng để nấu chín hoặc ủ rượu. Cây lê sau đó theo các vườn tu viện lan khắp châu Âu.

Thời hoàng kim của lê đến muộn hơn. Trong khoảng thế kỷ 18 đến 19, giới làm vườn Bỉ, Pháp và Anh biến việc lai tạo lê thành thú chơi công phu, để lại những giống còn được trồng đến hôm nay: Doyenné du Comice ra đời ở vùng Angers của Pháp, còn Williams là giống Anh mà người Mỹ quen gọi là Bartlett. Chính giai đoạn này định hình hình dung của người phương Tây về lê: quả mềm, ứa nước, ngọt thanh, khác hẳn thứ lê cứng phải hầm của thời trước.

Song song với vườn tược là bếp và bàn rượu. Lê hầm vang đỏ, mứt lê và rượu poire chưng cất từ quả chín đã đưa mùi lê vào ký ức khứu giác của cả một vùng văn hoá. Trong tranh tĩnh vật châu Âu, quả lê xuất hiện đều đặn như biểu tượng của sự dồi dào lặng lẽ. Ở Đông Á, lê chưng đường phèn gắn với ý niệm làm dịu và làm mát cơ thể.

Perfumery đến với lê khá muộn vì lý do kỹ thuật: không cách nào lấy mùi quả lê bằng chưng cất. Phải đợi tới khi hoá học hương liệu làm chủ nhóm ester trái cây và kỹ thuật phân tích không gian hơi trưởng thành, giới nguyên liệu mới dựng được base lê thuyết phục. Từ thập niên 1990 trở đi, lê trở thành trụ cột của mảng fruity floral, và việc một chai như Jo Malone English Pear & Freesia đặt thẳng tên quả lê lên nhãn cho thấy nó đã đủ sức đứng ở vị trí chủ đề.