Trầm hương

Cây dó bầu chỉ tạo trầm khi bị tổn thương, thường là do nấm xâm nhập qua vết nứt trên thân. Cây khoẻ mạnh cho gỗ nhẹ và không mùi, phải mất nhiều năm nhựa mới tụ đủ để phần lõi chuyển sang màu sẫm và nặng tay. Ở Việt Nam, người đi rừng phân biệt rất rõ trầm hương với kỳ nam, hạng cao nhất và hiếm nhất, và cách phân hạng đó đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.

Trầm là nguyên liệu của nghi lễ trước khi là nguyên liệu của nước hoa. Vùng Vịnh đốt bukhoor để tiếp khách và ướp áo, Nhật Bản đặt jinkō vào trung tâm của hương đạo, Trung Hoa dùng trầm trong cả y học lẫn thờ cúng. Miền Trung Việt Nam, đặc biệt là vùng Khánh Hoà, từng nổi tiếng trong các thư tịch thương mại cổ. Khai thác quá mức khiến chi Aquilaria được đưa vào danh mục kiểm soát của công ước CITES, và phần lớn nguồn cung hôm nay đến từ cây trồng có cấy tạo trầm.

Nước hoa phương Tây đến với trầm khá muộn. M7 của Yves Saint Laurent, ra mắt năm 2002, thường được nhắc tới như chai đại chúng đầu tiên đặt oud vào trung tâm, và khi ấy nó bị xem là quá lạ. Ít năm sau, làn sóng niche cùng Tom Ford Oud Wood biến oud thành từ khoá của sự xa xỉ, tới mức hầu như hãng nào cũng có ít nhất một chai mang chữ oud trên nhãn.

Cần nói thẳng một điều: gần như toàn bộ oud trong nước hoa thương mại là accord tái tạo chứ không phải dầu trầm nguyên chất. Perfumer dựng nó từ các base tổng hợp ghép cùng nghệ tây, hoắc hương, da thuộc và nhựa thơm để mô phỏng chiều sâu của gỗ nhiễm nhựa. Cách làm này không phải chuyện gian dối mà là điều kiện bắt buộc, vì trầm thật vừa khan hiếm vừa quá đắt để đưa vào sản xuất hàng loạt.