Mâm xôi
Mâm xôi là note quả mọng nhỏ, ngọt sắc pha chua nhẹ, mang màu hồng đỏ rất rõ trong tưởng tượng của người ngửi. Trong nước hoa, mùi này được dựng bằng nguyên liệu tổng hợp, vì quả mâm xôi thật quá mỏng manh để cho ra nguyên liệu dùng được. Perfumer thường mô tả nó là thứ trái cây có chất mứt: ngọt đậm, hơi phấn, đôi khi ngả sang cảm giác kẹo, nhưng vẫn giữ được nét tươi nhờ phần chua ở rìa. So với dâu, mâm xôi ít sữa hơn và có góc cạnh hơn; so với lý chua đen, nó ngoan hơn nhiều. Trong họ Tươi mát, mâm xôi là note vui vẻ, nữ tính, và cực kỳ dễ nhận ra ngay từ nhát xịt đầu tiên.
Hành trình của Mâm xôi
Mâm xôi mọc hoang từ rất lâu trước khi được đưa vào vườn. Rubus idaeus phân bố rộng khắp châu Âu và Bắc Á, thường bám vào bìa rừng và những khoảng đất trống sau cháy rừng. Tên loài gắn với núi Ida trong thần thoại Hy Lạp, nơi truyền thuyết kể rằng quả mâm xôi vốn màu trắng cho tới khi bị nhuốm đỏ. Người La Mã đã ghi chép về loại quả này, chủ yếu ở khía cạnh thuốc men và ẩm thực.
Việc trồng mâm xôi quy mô lớn chỉ thành hình ở châu Âu trong vài thế kỷ gần đây, khi các giống cho quả to và ngọt hơn được chọn lọc. Quả chín rất nhanh hỏng, không chịu được vận chuyển dài, nên phần lớn sản lượng đi vào mứt, siro, bánh và rượu. Rượu framboise chưng cất từ quả chín giữ được đúng phần thơm nồng và hơi men, còn mứt mâm xôi thì định hình hình dung phổ biến nhất về mùi này: đặc, ngọt, ấm.
Trong khứu giác đại chúng, mâm xôi gắn chặt với bánh trái và tuổi thơ. Đó vừa là lợi thế vừa là gánh nặng cho perfumer, vì chỉ cần lệch tay là công thức rơi thẳng vào vùng kẹo. Sức hấp dẫn của note này nằm ở chỗ nó gợi ngay cảm giác dễ chịu, không cần người ngửi phải học cách thưởng thức.
Perfumery hiện đại đưa mâm xôi vào bảng màu nhờ nguyên liệu tổng hợp, quen thuộc nhất là raspberry ketone cùng nhóm ester cho sắc quả chín và mứt. Note này thật sự bùng nổ cùng làn sóng fruity floral và gourmand từ thập niên 1990, khi thị trường quay sang những mùi trẻ, ngọt và thân thiện. Từ đó tới nay, mâm xôi trở thành một trong những cách nhanh nhất để làm cho một công thức trở nên tươi vui và dễ mến.
Cách perfumer dùng
Công việc của mâm xôi bắt đầu ngay nhát xịt đầu và kéo dài tới lúc hoa bước vào. Nhiệm vụ thường thấy là tạo độ ngọt có màu sắc, khiến hương dễ mến trước khi cấu trúc lộ ra. Liều lượng là bài toán chính: mâm xôi rất dễ nghe thành siro hoặc kẹo dẻo, và khi đó công thức mất hết chiều sâu. Cách xử lý quen thuộc là ghìm nó bằng một chút chua của cam chanh, một chút xanh của lá, hoặc một nền gỗ khô để phần ngọt không trôi tuột.
Cặp phối được dùng nhiều nhất là mâm xôi với hoa hồng, sự kết hợp gần như bản năng vì cả hai chia sẻ nhiều sắc mùi chung, cho kiểu nữ tính mọng và tươi. Mâm xôi với vanilla, praline hoặc caramel thì đi thẳng vào vùng gourmand kẹo ngọt, rất được lòng người trẻ. Mâm xôi với patchouli tạo tương phản tối và hiện đại, làm cho phần quả bớt ngây thơ. Ghép mâm xôi với violet hoặc iris cho hiệu ứng phấn, hoài cổ và dịu; còn đặt cạnh musk trắng thì tất cả trở nên mềm và sạch như da vừa tắm.
Về hiệu năng, mâm xôi thuộc nhóm trung bình: rõ và mạnh ở giai đoạn đầu, sau đó lùi lại làm nền ngọt cho hoa và musk. Projection thường khá tốt trong giờ đầu, đủ để tạo sillage vui vẻ. Đây là note hợp buổi hẹn, hợp những ngày trời dễ chịu, và đặc biệt hợp người thích mùi trẻ trung, thẳng thắn, không cần nhiều lớp lang. Người chuộng mùi tối giản hoặc trang nghiêm sẽ thấy mâm xôi hơi ồn.
Trong kho Moyar, Armaf Odyssey Candee đẩy mâm xôi về hướng kẹo ngọt rõ rệt, đúng tinh thần gourmand vui tươi. Ariana Grande Sweet Like Candy dùng sắc quả mọng làm chất dẫn cho một tổng thể ngọt mềm và trẻ trung, dễ mặc mỗi ngày. Calvin Klein CK one Shock For Her lại xử lý phần quả theo lối lạnh và bất cần hơn, ghép nó với nền tối để mùi bớt ngoan.
