Note gỗ

Gỗ là một trong những nguyên liệu thơm đầu tiên loài người dùng, đơn giản vì chỉ cần đốt lên là có mùi. Người Ai Cập cổ dùng gỗ tuyết tùng trong ướp xác và xây cất; các nền văn hoá Nam Á đưa sandalwood vào nghi lễ, tượng thờ và y học truyền thống; ở Đông Á và Trung Đông, trầm hương trở thành vật phẩm quý được đốt trong không gian trang trọng. Trước khi có kỹ thuật chưng cất, phần lớn hương gỗ đến với con người dưới dạng khói.

Chưng cất hơi nước mở ra giai đoạn thứ hai. Tinh dầu sandalwood Mysore, cedar Atlas từ Maroc, cedar Virginia từ Bắc Mỹ, cùng vetiver Haiti và Java, vốn là rễ cỏ nhưng luôn được xếp cạnh gỗ vì chất đất và khô, trở thành xương sống cho nước hoa nửa đầu thế kỷ 20. Nhưng chính sự thành công đó tạo ra vấn đề: rừng sandalwood Ấn Độ bị khai thác quá mức, buộc nhà nước siết chặt quản lý và đẩy giới sáng tác đi tìm giải pháp khác cho cùng một cảm giác kem gỗ.

Câu trả lời đến từ hoá học hương liệu. Từ thập niên 1970, những phân tử gỗ tổng hợp có sức toả mạnh và độ bền cao lần lượt xuất hiện, trong đó Iso E Super của IFF là cái tên đổi luật chơi: mùi gỗ trong suốt, gần như vô hình, bám vào da rất lâu. Sau đó là nhóm ambroxan và các phân tử mô phỏng sandalwood, cho phép dựng một accord gỗ ổn định mà không phụ thuộc mùa vụ.

Nửa sau thế kỷ 20 và hai thập niên gần đây chứng kiến note gỗ chuyển từ vai phụ sang vai chính. Terre d'Hermès của Jean-Claude Ellena năm 2006 đưa gỗ và khoáng lên hàng đầu thay vì giấu ở đáy; Molecule 01 của Escentric Molecules gây tranh luận khi dựng cả chai quanh một phân tử gỗ duy nhất; dòng sandalwood đô thị của các nhà niche biến gỗ thành mùi ký tên của cả một thế hệ.